ھێزا نەرم سەرۆک نێچیرڤان بارزانى وەک نموونە

25 گۆلان، 2022

راگر بابیرى

سوفت پاوەر یان ھێزا نەرم پشتی ب دوماھی ئینانا شەرێ سار بوویە چەمکەکێ سەرەکی د سیاسەتا دەرڤە یا زوربەیا وەلاتان دا ب تایبەت د وان وەلات و ھەرێمێن دڤێن ھەژمونا خو یا سیاسی ،ئابوری ،کلتوری، وھتد.... ب بێی ب کارئینانا ھێزێ و سەربازان و ب کێمترین زیان ب سەر کاراکتەرێن دی دا ب سەپینن.

ھێزا نەرم وەک دەستەواژە یان چەمک بو ئێکەم جار ژ لایێ جوزێف نای  پروفیسور وھەلگرێ براواناما دکتورایێ ب زانستێن سیاسی  د پەرتوکا  buond to lead  ل سالا  ١٩٩٥ ێ پشتی ب دوماھی ئینانا شەرێ سار یێ ب کار ئینایی  دویڤ دا ئەڤ زاراڤە  یێ بویە جھێ بایەخ و کارپێکرنێ د پەیوەندیێن ناڤ دەولەتی دا.

د نوکە دا جیھان ب گشتی د قوناغەکا نە ئارام و ئالوز دا دەرباز دبیت سەرەرایی ئالوزی و پەڤچونێن سەربازی و گەفێن بەزاندنا سنوران تاکو گەھشتیە رادێ ب کارئینانا چەکێ قەدەغەکری ، روژھەلاتا ناڤین ب گشتی و عێراق ب تایبەتی کەفتیە ژێر کاریگەریێن شەرێ روژھەلات و روژئاا ژبەر ستراتیژیا جوگرافیا وێ و بوشاییا ئەمنی و سیاسى.

ھەرێما کوردستانێ وەک ھەرێمەکا فیدرال یا دانپێدان پێ ھاتیە کرن د دستورێ عێراقێ دا و کارپێدھێتە کرن ل ناڤخو و دەرڤەیا عێراقێ د نوکە دا ل ژێر فشار و کاریگەریێن زورن ژ رویێ ھەرێمکی و ناڤدەولەتی ڤە کو کوردستان بنگەھەکێ گرنگێ ستراتیژیە د سیاسەتا جیھانی دا ب تایبەت ژ رویێ جوگرافی و سامانێن وێ یێن سروشتی ڤە، لەورا ڤێ چەندێ باندورەکا ب ھێز ئێخستیە سەر لایەنێن سیاسی یێن ھەرێما کوردستانێ و ھەر بەرەیەک و زلھێزەک ل دویڤ بەرژەوەندیا خو مایتێکرنێ د ناڤخوەیا کوردستانێ و ب رێڤەبرنا ھەرێما کوردستانێ دا بکەن.

ب ڤێ چەندێ لایەنێن سیاسی یێن ھەرێما کوردستانێ ل سەر چەند بەرەیێن جوراوجور دابەش بوینە و لێکترازانەک پەیدا بویە کو بویە ئەگەر  ھێزێن کوردی ل بەغدا ئێک گوتار نەبن یان بەربەرستا بو ئێک ب دانن د حکومەت و دەستھەلاتا ھەرێما کوردستانێ دا کو خو ب رێڤەبرن یان پەیدابون و سەقامگیری و ژ دایک بونا قەوارێ ھەرێما کوردستانێ مەزنترین دەستکەفتە د دیروک و مێژویا مللەتێ کورد دا.

د ڤێ قوناغێ دا تاکە چارەسەر و تاکە رێک بو ھەڤسەنگیا ھێزێ ژبو پاراستنا قەوارەیێ ھەرێما مە یا سەربەخو 

مە پێتڤی ب ھێزەکا نەرم ھەیە ژبو ناڤخوەیی و دەرڤەیا ھەرێما کوردستانێ کو کارەکتەرەکێ ژیر و کارێزما ب ڤی رولی راببیت، مە دیت ھەر ژ پشتی رویدانێن ١٦ ئوکتوبەرێ پشتی گڤاشتن و ژ ھەمی لایەکی ڤە ھەرێما کوردستانێ ب قەوارە و ھەتا خەلکێ کوردستانێ کەفتیە د مەترسیەکا ئێکجار زور ڤە ژ لایێ حکومەتا عێراقێ و چەند لایەنێن دەورو بە. 

کارێزمایەک و سەرکردەیەکێ کورد د ڤێ قوناغا ھندا ھەستیار دا بو ئومێدەک ژ بو رزگارکرنا قەوارێ ھەرێما کوردستانێ و خەلکێ کوردستانێ و ئەو دەرگەھ ڤەکرن یێن کو ژ ھەمی لایەکی لسەر ھەرێما کوردستانێ ھاتینە گرتن و خو گەھاندە ئەوروپا و ب سیاسەت و دپلوماسیەتا خو یا ژیرانە ل فرەنسا پێشوازیەکا شاھانە بو ھاتە کرن و د وێ سەرەدانێ سەروکێ فرەنسا دگەل چەندین سەرکردێن روژئاڤا رازیکرن ئێدی عێراق و دار و دەستێن وێ دەست ژ ھزرا شوفینی و ھێزا سەربازی وسزادانا خەلکێ کوردستانێ ب راگرن کو داخوازا سروشتی ترین مافێ خوە کری  کو ئازادی و سەربەخویی بیت ئەڤە باجا وێ بیت، بێگومان یا ب ساناھی نینە د قوناغەکا ھوسا ھەستیار دا ب شێی بەلانسێ ھێزێ ب گھوری و ب ھێزا نەرم پەیرەو بکەی دگەل زلھێزێن جیھانێ و سەرکەفتنێ تێدا بینی، دیسان پەیرەوکرنا ھێزا نەرم د چارچوڤە و کارنامەیا سەروکێ ھەرێما کوردستانێ دا بو دەرڤە و ناڤخویا عێراق و ھەرێما کوردستانێ بویە دیفاکتویەک ھەمی لایەک دانپێدانێ پێ دکەن.

نێچیرڤان بارزانی ب ھێزا نەرم شیا د سەرەدانێن فەرمی دا ل تورکیا، ئەوروپا و ئیرانێ ئالایێ کوردستانێ بۆ بھێتە ھەلاویستن. چەندین جاران شیایە ھێزێن سیاسی ل سەرئێک مێزا گفتوگویێ کومڤەکەت. گرێکێن سیاسی یێن ماینە گرێدای ناڤ بەرا لایەنێن سیاسی دا ڤەبکەتە ڤه‌، دوھی ژی چونا وی بو سلێمانیێ و روینشتن دگەل ھەمی لایەنێن سیاسی ژبو چارەسەری و ئارامکرنا لایەنێن سیاسی و لێکنێزیک کرنا وان وگەشبینیا ھەمی لایەنێن سیاسی ب وێ گەرا سەرەدانان  سالوخەت و بنەمایێن ھێزا نەرم ل دەڤ سەروک نێچیرڤان بارزانی دیار دکەن. 

زور جاران د پێشھاتێن مەترسیدار دا شیایە ب ھێزا نەرم و باوەری و لێھاتیا وی یا ب ھێز د پەیوەندیێن دپلوماسی دا ل سەر ئاستێ تاکی و ناڤدەولەتی بەلانسێ ب راگریت و ھەڤسەنگیا ھێزێ پەیدا بکەت ب کێمترین زەرەر .

ب دیتنا من کارێزمایەک و سەرکردەک کو پەروەردەکریێ جەنابێ سەرۆک مسعوود بارزانی بیت و درێژەپێدەرێ رێبازا جەنابێ وی بیت دێ شێت ب لێزانانە و ل سەر خو ب رێیا ھێزا نەرم ھەرێما کوردستانێ گەھینیتە ئارمانجێن مەزن و دێ بیتە سەرچاوەیێ ئاشتی و سەقامگیریا سیاسی و جڤاکی د ھەرێما کوردستانێ دا کو رەنگڤەدانا وێ ل ناوچێ ب گشتی ڤەدەت و ب تایبەت ل پارچێن دی یێن کوردستانێ، لەورا گرنگە خەلک و ھەمی ھێزێن سیاسی پشتەڤان بن ژبو خزمەتکرن و ئایندێ کوردستانێ .


تێبینی:

١- ئەڤە نە پەسنەیە بو سەرۆکێ ھەرێما کوردستانێ بەلکو راستیەکا حاشا ھەلنەگرە .


٢- مفا ھاتیە وەرگرتن ژ سەرچاوێن ئەکادیمی سەبارەت ھێزا نەرم (soft power ).